Edoardo Vianello – Τρομερό τραγούδι…
“Έρχομαι από μακριά να σε βρω… Μόνο αυτό έχω στο νου μου”.
Edoardo Vianello – Τρομερό τραγούδι…
“Έρχομαι από μακριά να σε βρω… Μόνο αυτό έχω στο νου μου”.
Ηθοποιός σημαίνει Φως.
Αυτό τα λέει όλα: Στη σκηνή επάνω όλοι είμαστε ηθοποιοί με πρόσωπα στραμμένα στο φως των προβολέων – του προβολέα που είναι η αρχή της δημιουργίας μας.
Το φως που βγαίνει από αυτό τον προβολέα είναι η αλήθεια ίδια.
Πάνω στη σκηνή τίποτε άλλο δεν πρέπει να διαχέεται στα πρόσωπα των ηθοποιών. Πάνω στη ζωή τίποτε δεν πρέπει να σκοτεινιάζει τα πρόσωπα των ανθρώπων.
Έτσι ηθοποιός και θεατής γίνονται ένα.
Είδα το έργο πρόσφατα στο dvd του Βήματος. Το παρακολούθησα με ενδιαφέρον. Ήταν μια άλλη ατμόσφαιρα: Ο Μαστρογιάννι (Marcello Mastroianni) εξαίρετος, η Σάντρα Μίλο (Sandra Milo), οι κήποι του Τίβερη, ο θαυματοποιός - ”Σκέψου κάτι!” -”Να ζήσω 150 χρόνια:” η απάντηση – και η συνεργάτις του που αμέσως θραμβευτικά το ανακοίνωνε - της μετέδιδε τη σκέψη τηλεπαθητικά – σκέψη που ο ίδιος τηλεπαθητικά διάβαζε από τον άλλο – εξηγούσε στο ακροατήριο του… μάλλον όμως επρόκειτο για τέχνασμα – επέβαλε την προσυμφωνημένη με τη συνεργάτιδα του, νο 1 ακέψη, στον άλλον!
Η Σαρακίνα, στην ακρογιαλιά με όλο το τσούρμο των παιδιών να παρακολουθεί τον αδέξιο λόγω πάχους της χορό της, η εκκλησία, οι παπάδες, οι κλόουν – όλος ο θίασος Φελλίνι επί σκηνής για να κλείσει σ’ ένα μεγαλειώδες φινάλε με τη σκηνή του διαστημικού σταθμού.
Το έργο δεν θεωρείται το καλύτερο του Federico Fellini, (imdb 8 1/2), όμως, μ’ έναν άψογο Μαστρογιάννι επί σκηνής, με μια χειμαρώδή έμπνευση, μ’ ένα στυλίστικο ψυχρό στυλ διαλόγων, μ’ ένα περίγυρο “Vero Italiano”, αποτελεί μαρτυρία – μιας εποχής όπου η “Δον-ζουανίστικη” νοοτροπία, το ανάλαφρο ψέμμα, η ελαφρότητα των σχέσεων – δεσπόζοντα στοιχεία μιας εποχής, που η αθωότητα ήταν συνώνυμη της απιστίας, το “Dolce far niente” προσέγγιζε την “ανάλαφρη ελαφρότητα του είναι” -κατά το βιβλίο του Κούντερα- που ωστόσο αυτή την τελευταία, δεν μπορεί ν’ αντέξει ο πρωταγωνιστής - σκηνοθέτης στην ταινία.
Ο χρόνος πιέζει και η ταινία δεν γίνεται. Οι παραγωγοί πιέζουν, η έμπνευση όμως έχει “κολλήσει” στην ανάλαφρη ελαφρότητα του “ηδύ μη πράττειν τίποτε”, των επίπλαστων γνωριμιών και σχέσεων, στην αναζήτηση ενός χαμένου παρελθόντος.
Θα τα παρατήσει όλα – γυναίκα, φιλενάδα, ταινία, για να αφοσιωθεί στην αναζήτηση του χαμένου του εαυτού – θεωρώντας τα όλα ένα μεγάλο ψέμμα σε αντιδιαστολή με τις αλήθειες έστω και οδυνηρές, από ένα παρελθόν που τον στοιχειώνει.
Το ιδιάζον στυλ του Φελλίνι είναι παρόν στο έπακρο – σουρεαλισμός, στυλιζάρισμα εικόνας, διαλόγων σ’ ένα σκηνικό με όλα τα προαναφερθέντα στοιχεία. Η ύπαιθρος δεν αφήνεται ασχολίαστη. Τα παιδικά χρόνια της φτώχειας, οι παπάδες και τα ξόρκια, η ατέλειωτη θάλασσα των νεανικών ονείρων και περιπλανήσεων.
Απόσταγμα (πολύτιμο και βαρύτιμο) που βγαίνει: Η Ρώμη η αίώνια Πόλη (Eterna Citta) με τη ραθυμία και την πολυπλοκότητα, μαζί με τη γλυκειά ζωή (Dolce Vita) των καλλιτεχνών και των εστέτ – με τη ζοφερότητα της υπαίθρου της – των ηθικών και θρησκευτικών ιδεοληψιών - μια πόλη σε όλο το μεγαλείιο της, σε όλες τις ενοχές και τα αδιέξοδά της.
Ο σκηνοθέτης δεν μπορεί να σκηνοθετήσει – μια Αλήθεια που θα τη χάριζε και θα διευκόλυνε τον κόσμο όπως λέει. Η Αλήθεια η δική του δεν συνάδει μ’ αυτό που θέλει να μεταδώσει – Μια πορεία προς το μέλλον, προς την πρόοδο, μια πορεία προς ένα αύριο καλύτερο. Το ρολόι θα σταματήσει να μετράει στο 8 1/2. Η εκκίνηση δεν θα λάβει χώρα ποτέ.
Και όλα αυτά ενδεδυμένα με την υπέροχη μουσική του Νινο Ρότα (Nino Rotta).
Το ταγκό είναι ξεχασμένος πια χορός. Διδάσκεται σε χοροδιδασκαλεία για ορισμένους που είναι οπαδοί των retro χορών. Χορός που υποδηλώνει το πάθος και την ένταση – πράγματα που έχουν εκλείψει στην εποχή μας. Ωστόσο πολλά κινηματογραφικά έργα περιέχουν σκηνές μ’ αυτό το χορό.
Γυρισμένο το 1992 είναι το μοναδικό έργο – “Scent of a woman (Άρωμα Γυναίκας)” που κέρδισε το Όσκαρ ο Al Pacino, υποδυόμενος έναν τυφλό απόστρατο λοχαγό. Τίτλος τραγουδιού “Por Una Cabeza” του Carlos Gardel.
Άλλης ξεχασμένης εποχής έργο – για το οποίο ο Martin Scorsese δήλωσε πως βρίσκεται ανάμεσα στα κορυφαία έργα που ξεχωρίζει είναι το I Vitelloni – έργο του 1953 του περίφημου Ιταλού σκηνοθέτη Federico Fellini για πολλούς το καλύτερό του – κατατασσόμενο στα 12 καλύτερα.
Αυτό το έργο είναι πράγματι κορυφαίο. Δείχνει όλη την επαρχιακή στενόκαρδη πόλη με τις φιλοδοξίες των νέων να ξεφύγουν απ’ αυτή. Όμως τι θα έχει να τους προσφέρει η πρωτεύουσα; Αυτό είναι άγνωστο αλλά η ζωή στην επαρχία είναι τόσο πνιγηρή που ο ήρωας θα βρει στη φυγή μια λύση. Έργο με αυτοβιογραφικά στοιχεία του σκηνοθέτη του που κι αυτός διάλεξε τη μεγάλη πόλη, τη Ρώμη για να εκπληρώσει το όνειρο του – να γίνει σκηνοθέτης.
Ανατομία των ηθών και των αδιεξόδων – ακόμη μια απαισιόδοξη ματιά του σκηνοθέτη στον Ιταλικό – μιας άλλης εποχής πια, περίγυρο που δεν ωραιοποιεί με συνειρμούς τύπου ρομαντικού “ταγκό”, μια ιστορία – με ενθουσιώδη αρχή, μελαγχολική συνάμα αστεία εξέλιξη, άδοξο και άγνωστο εν πολλοίς τέλος. Το έργο είναι επιγραμματικά μια απαισιόδοξη ματιά στην επαρχιακή ζωή, με όσα αυτή επιφέρει. Μουσική Nino Rotta.
Δεν ξέρω, σήμερα σκέφτηκα το παλιό σπίτι που θα μπρούσα να είχα συναντήσει στην εκδρομή στο χωριό. Εδώ πνιγόμαστε από τις πολυκατοικίες – συστατικά μιας ξέφρενης πορείας στο πουθενά – άσφαλτος, γκρίζα κτίρια, καταστήματα, βιτρίνες σ’ ένα κυνήγι υποτίθεται για μια πρόοδο και ευημερία.
Όμως η παλιά πόρτα της φωτογραφίας έχει την ιστορία της – είναι και δική μας αφού τη γράψαμε σ’ ένα τόπο άγνωστο, ωστόσο σ’ έναν χρόνο τέλεια γνωστό… Η παλιωμένη, οικεία μορφή της δεν παύει να σε προσκαλεί σε ατέλειωτους περιπάτους στη φύση, ανάμεσα στα δένδρα και τα κελαρίσματα των ρυακιών.
Ο άνεμος φυσάει απαλά και μας συνεπαίρνει με τη δροσερή του πνοή. Τα φύλλα κιτρινισμένα, σχηματίζουν ένα εξαίσιο χαλί στα πόδια μας, οι ακτίνες διαπερνούν τα φυλλώματα και τα κλαριά, ανάμεσα στους ήχους από τα τιτιβίσματα των πουλιών και του δροσερού νερού που τρέχει απ’ την πηγή.
Δεν είναι μακριά το κονάκι όπου θα ξαποστάσουμε. Στο αναμμένο τζάκι θα μιλήσουμε για το παλιό μας σπίτι - τότε που η γιαγιά περίμενε στην πόρτα με το πλεχτό από βελονάκι απιθωμένο στην ποδιά της καθώς μας ατένιζε με το τρυφερό της βλέμμα καλωσορίζοντάς μας.
Δεν είναι μακριά όλα αυτά. Λίγα χρόνια έχουν περάσει και αυτή η φωτογραφία έφερε πάλι τη θύμησή τους στο νου μας.
Κλεισμένοι σ’ ένα ασφυχτικό παρόν που αφήνει ελεύθερες μονάχα κάποιες χαραμάδες – ικανές όμως να διαπεράσουν τη θολή γκρίζα πρόσοψη της νέας εποχής, εικόνες κλεισμένες στο νου και στην καρδιά – που θέλει να νοιώσει όλες τις αισθήσεις που τότε την έκαναν να κτυπά δυνατά, εκ νέου ν’ αδράξει όλες τις γεύσεις που τότε την ξελόγιαζαν με τη γλυκειά τους αλχημεία.