Αρχείο κατηγορίας Φιλοσοφια

Νιότη, μια ταινία για το παρελθόν

Youth: ένας διάλογος γι’ αυτό που χάνεται…

caine_keitelcapture
Michael Caine, Harvey Keitel – Youth (Νιότη) 2015

«Τα βλέπεις αυτά τα βουνά; ”
«Οι Άλπεις είναι φυσικά!”
«και αυτή την κορυφογραμμή απέναντι, πόσο καλά τη διακρίνεις
;” ρωτάει ο Harvey Keitel τον Michael Caine στο έργο Νιότη (Youth) του Paolo Sorrentino.
«Αλήθεια, πότε ήταν που τη βλέπαμε τόσο κοντά;”
«Όσο περνούν τα χρόνια όλα τα περασμένα απομακρύνονται – μιας και το παρελθόν φεύγει πίσω, μοιάζει όλο και πιο μακρινό…”

Υπόθεση: ένας διάσημος αλλά όχι πλέον εν ενεργεία, διευθυντής ορχήστρας (Michael Caine) μαζί με τον φίλο του σκηνοθέτη ταινιών  (Harvey Keitel) βρίσκονται στις Ελβετικές Άλπεις για διακοπές σε ένα χειμερινό κέντρο αποτοξίνωσης και ανανέωσης.
Στην πορεία των διακοπών τους, θυμούνται περιστατικά της ζωής τους προσπαθώντας να τα συνδέσουν με την τωρινή τους ζωή.

Έτσι το έργο είναι μια προσπάθεια να πιαστεί το παρελθόν, όπως η κορυφογραμμή που κοιτάζουν στο ταξίδι τους σ’ αυτό το θέρετρο στις Άλπεις, που μοιάζει πλέον απόμακρη, απροσπέλαστη δυστυχώς, εντελώς.

Ό,τι  απομακρύνεται και όσο απομακρύνεται, υπόκειται στο νόμο της φθοράς και της αλλοίωσης. Ο χρόνος δεν ξεχωρίζει κανέναν ούτε άσημους ούτε διάσημους, ούτε πλούσιους, ούτε φτωχούς. Τα αποτυπώματα του καθώς αυτός κυλά, δεν μπορούν να σβηστούν  -και στους ανθρώπους, και στα περιστατικά της ζωής τους- φυσικά αλλοιωμένα κι αυτά, μοιάζει να λέει ο χαρισματικός Ιταλός σκηνοθέτης.

George I. Gurdjieff: Συναντησεις με αξιοσημειωτους ανθρωπους

Από τον Ελληνισμό του Πόντου ένας Έλλην Μυστικιστής Φιλόσοφος

GurdjieffCapture
Γεώργιος Γκουρτζίεφ

G. I. Gourjieff - Συναντήσεις με αξιοσηείωτους ανθρώπους
G. I. Gurjieff – Συναντήσεις με αξιοσηείωτους ανθρώπους

Meeting with Remarquable Men
G. I. Gurjieff – Meetings with Remarquable Men

Peter Ouspensky
Peter Ouspensky

Ο Γεώργιος Γκουρτζίεφ (Γεώργιος Γεωργιάδης) —Georges Ivanovitch Gurdjieff, ήταν Ελληνο-Αρμένιος μυστικιστής φιλόσοφος και πνευματικός δάσκαλος. Γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη (Gyumri), της σημερινής Αρμενίας (τότε περιοχή της Ρωσικής Αυτοκρατορίας), από πατέρα Πόντιο και Αρμένια μητέρα. Το ακριβές έτος της γέννησής του κυμαίνεται μεταξύ του 1866 και του 1877 και δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα. Μεγάλωσε στο Καρς του Καυκάσου και στα νεανικά του χρόνια ταξίδεψε σε πολλά μέρη του κόσμου (Κεντρική Ασία, Αίγυπτος, Ρώμη, Ελλάδα και αλλού), πριν επιστρέψει στην Ρωσία το 1912.

Το 1912 ο Γκουρτζίεφ αρχίζει να συγκεντρώνει τους μαθητές του και να οργανώνει ομάδες στη Μόσχα και στην Αγία Πετρούπολη. Την ίδια χρονιά παντρεύεται την Julia Ostrowska. Το 1916 δέχεται ως μαθητή του τον Πήτερ Ουσπένσκυ.

Την εποχή της Ρωσικής Επανάστασης (1917), μαζί με ομάδα μαθητών του, αφήνει την Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη και μετακινείται στην περιοχή του Καυκάσου και κατόπιν στην Κωνσταντινούπολη. Το 1922 εγκαθίσταται με πολλούς μαθητές του στο Παρίσι και ιδρύει εκεί το «Ινστιτούτο για την αρμονική ανάπτυξη του Ανθρώπου” που στεγαζόταν στο Chateau de Prieure, κοντά στο Παρίσι. Το 1924 επισκέπτεται τις Η.Π.Α., και διαλύει το Ινστιτούτο του, χωρίς ωστόσο να σταματήσει να διδάσκει. Ο Γκουρτζίεφ πέθανε τον Οκτώβριο του 1949 και κηδεύτηκε στο Παρίσι.
Η βασική του θέση και διδασκαλία είναι ότι ο άνθρωπος κατά τη διάρκεια του βίου του ζει σε μία μορφή ύπνου και σχεδόν καθ’ ολοκληρία μηχανικά χωρίς να έχει πραγματική γνώση ούτε της εξωτερικής αλλά κυρίως της εσωτερικής του πραγματικότητας. Από αυτή την κατάσταση ο άνθρωπος μπορεί να δραπετεύσει μέσω δικής του συνειδητής προσπάθειας και θεληματικής ταλαιπωρίας και με τη βοήθεια ανθρώπων που έχουν ήδη προχωρήσει πριν από αυτόν σε κάποιον βαθμό προς αυτή την κατεύθυνση. Η ανακάλυψη του τι ακριβώς σημαίνουν οι όροι «συνειδητή προσπάθεια” και «θεληματική ταλαιπωρία” που χρησιμοποιούσε ο Γκουρτζίεφ αποτελεί η ίδια τμήμα της διαδικασίας της εξέλιξης του κάθε ανθρώπου.

Το σύστημα διδασκαλίας που πρότεινε, απευθύνεται στην πλειονότητα των ανθρώπων, χωρίς να τίθεται ζήτημα φύλου, καταγωγής, θρησκείας, κ.λ.π.. Για τους περισσότερους μελετητές ο Γκουρτζίεφ θα παραμένει ένα αίνιγμα, κάτι που ίσως αποτελούσε και την επιθυμία και του ίδιου, χωρίς αυτό σε καμία περίπτωση να σημαίνει απομάκρυνση από τον κοινό άνθρωπο, αλλά το αντίθετο. Άλλωστε μια από τις φράσεις – διδασκαλία του είναι «Αν θες κάτι δικό σου για πάντα, δώρησε το”, μια φράση κλειδί για την προσφορά στον συνάνθρωπο.

Άλλα έργα του Ιστορίες του Βελζεβούλ στον εγγονό του, Η ζωή είναι αληθινή μόνο όταν «Είμαι”, Θεωρήσεις του πραγματικού κόσμου«. Τη διδασκαλία του διετύπωσε γραπτώς ο στενός του φίλος και μαθητής Πήτερ Ουσπένσκυ με τα έργα του Ο κόσμος του θαυμαστού, ο Τέταρτος Δρόμος, το Tertium Organum.

Υπόθεση Ο συγγραφεύς εδώ γράφει για την κραυγή αγωνίας που τον διακατέχει. «Υποφέρω, υποφέρεις από το χάος που βρίσκεται μέσα σου«. Μας λέει ν’ ανοίξουμε τα μάτια μας, μας ρωτάει γιατί βρισκόμαστε εδώ, τι επιθυμούμε, σε ποιές δυνάμεις υπακούουμε. Μας ρωτάει αν καταλαβαίνουμε αληθινά το ποιοί είμαστε. Μερικώς βιβλίο περιπέτειας και περιπλάνησης, μερικώς πνευματικό οδήγημα, αυτό το σύγγραμα είναι διαποτισμένο με την αναζήτηση για τη μοναδική αλήθεια που πίστευε ο Γκουρτζίεφ: «Τι είμαι πραγματικά;”.

Caucasus Greek Orthodox cleric and community leaders.jpg
Έλληνας ιερεύς και αξιωματούχοι του Καυκάσου

Με γλαφυρότητα και γοητεία μας περιγράφει τις περιπλανήσεις του με τη συνοδεία αξιόλογων ανθρώπων που τον συνόδευαν με ενθουσιασμό στην αναζήτηση της Αλήθειας στις χώρες της Μέσης Ανατολής και της Κεντρικής Ασίας . Μεταξύ αυτών ο πατέρας του, ένας ρώσος πρίγκηπας αφοσιωμένος στην αναζήτηση της Αλήθειας, ένας Χριστιανός Ιεραπόστολος, μια γυναίκα που διέφυγε την σκλαβιά για να γίνει πιστό μέρος της συντροφιάς αυτής. Το «Συναντήσεις με αξιωσημείωτους ανθρώπους”, καλύπτει το νόημα του τι σημαίνει να ζεις πραγματικά —με συνείδηση, σκοπό και καρδιά.

πληροφορίες public.gr «Συναντήσεις με Αξιοσημείωτους ανθρώπους” (κατόπιν παραγγελίας ISBN: 9789602642058 – Κωδ. Προϊόντος: #0772390)

Herman Hesse: Ανθρωπος η Λυκος;

Ο άνθρωπος ως Λύκος της Στέππας

Herman Hesse - Knulp
Herman Hesse – Knulp

Steppenwolf
Herman Hesse (novel) Steppenwolf

Herman Hesse
Herman Hesse 1877 – 1962

Ο Χέρμαν Έσσε (1877 – 1962) έγινε γνωστός με το βιβλίο του Σιντάρτα. Το Σιντάρτα είναι ένα από τα βασικά μυθιστορηματικά τεκμήρια της σύγχρονης εποχής. Καταγραφή της πορείας ενός ανθρώπου που ψάχνει να βρει τον εαυτό του και τη βαθύτερη αλήθεια της ζωής, γραμμένη με βιβλική σχεδόν απλότητα και ομορφιά, που καταλήγει σ’ έναν παθιασμένο ύμνο της ατομικότητας και της πνευματικής ανεξαρτησίας. Δεν είναι περίεργο που το βιβλίο τούτο, απαλλαγμένο από τις βαριές, αποπνικτικές αναθυμιάσεις της εποχής των ορθοδοξιών και των δογμάτων, έγινε κάτι σαν ευαγγέλιο για τις γενιές του ποπ και του ροκ, για τις γενιές της σύγχρονης μαρκουζικής μεταμαρξιστικής αμφισβήτησης.

Μέσα στις λιγοστές σελίδες του Σιντάρτα, οι νέοι βρήκαν την πιστή, αποκαλυπτική αντανάκλαση του κόσμου που αγωνίζονται να δημιουργήσουν: ενός κόσμου όπου η πείρα και η γνώση κατακτούνται και δε χαρίζονται, όπου ο έρωτας είναι μαθητεία, γνωστική περιπέτεια κι όχι φτηνός συναισθηματισμός, ενός κόσμου, τέλος, όπου η ζωή προχωρεί προς το αύριο, χωρίς να δεσμεύεται από την πίστη και τις φιλοδοξίες κανενός χθες.
Είναι αμφίβολο αν υπάρχει στη σύγχρονη λογοτεχνία άλλο βιβλίο τόσο αποκαλυπτικό, τόσο πολύτιμο για τους νέους του καιρού μας… για όσους θέλουν να είναι νέοι.

Ντέμιαν Πέρα από την επιφανειακή διάκριση ανάμεσα στο καλό και στο κακό, στο «φωτεινό» και στο «σκοτεινό» κόσμο, ο νεαρός Εμίλ Σίνκλερ αναζητά την ολοκλήρωση, γυρεύει να βρει τον πραγματικό του εαυτό, καθώς περνά τα διαδοχικά στάδια της παιδικής και της εφηβικής ηλικίας. Ένας δρόμος κουραστικός, μια περιπέτεια του νου και της ψυχής, μια πορεία κοπιαστική. Στήριγμα, φίλος και οδηγός του ένας μεγαλύτερος μαθητής, ο Ντέμιαν. Μορφή άλλοτε θεϊκή, άλλοτε σατανική, συμβολίζει τον άνθρωπο, το μοναδικό και ξεχωριστό σημείο όπου συγκλίνουν τα φαινόμενα του σύμπαντος.

Νάρκισσος και Χρυσόστομος Tο Nάρκισσος και Xρυσόστομος, μυθιστόρημα της όψιμης ωριμότητας του Έρμαν Έσσε, στην οποία ανήκουν και τα όμοιου ψυχισμού έργα του Nτέμιαν και O λύκος της στέπας, είναι βαθιά επηρεασμένο από την ψυχαναλυτική μέθοδο του Kαρλ Γιουνγκ στη σκιαγράφηση των ηρώων του έργου. Tα δίδυμα έρως – θάνατος, ομορφιά – ασχήμια, δικαιοσύνη – αδικία, ειρήνη – σφαγή αποτελούν τον κεντρικό άξονα ενός ακόμη γοητευτικού μυθιστορήματος, όπου με τρόπο άκρως αισθητικό αποδεικνύεται η ανάγκη προσαρμογής του ανθρώπου σ’ ένα ανώτερο συνθετικό επίπεδο, πέραν του καλού και του κακού.

Ο λύκος της Στέππας – Το δέκατο μυθιστόρημα που έγραψε ο Έσσε («Der Steppenwolf” 1927) Πρόκειται για την ανάπτυξη εν είδη διατριβής της έννοιας της διττής υπόστασης του ανθρώπου αφ’ ενός σαν ένα ψυχικά και πνευματικά ανώτερο όν, αφ’ ετέρου της κατώτερης υπόστασης του σαν ένας (μοναχικός) λύκος της στέππας. Αντανακλά τη βαθειά κρίση που πέρασε ο Έσσε στα μέσα της δεκαετίας του ’20 στην εσωτερική του ζωή καθώς μια περίεργη αντίφαση εκδηλώνεται στο χαρακτήρα του – πότε με την αίσθηση της πνευματικότητας, πότε με παράξενα επιθετικά γνωρίσματα μοναξιάς και στέρησης.

Πρόκειται για βιβλία με έντονη την εναγώνια αναζήτηση για την προσωπική ολοκλήρωση μέσω της έρευνας περί του Θείου και των αντιθέτων που συγκροτούν την ανθρώπινη διανόηση (Δυϊσμός). Επηρεασμένος από την Ανατολική Φιλοσοφία της δίδει εξέχουσα σημασία στα μυθιστορήματα του ιδιαίτερα με το «Ταξίδι στην Ανατολή” που εκδόθηκε το 1932 και την διέδοσε στη Δύση.

Μυθιστόρημα που γνώρισε επιτυχία επίσης είναι το Γερτρούδη. Η Γερτρούδη αστράφτει με την ομορφιά της σαν ένα σύμβολο της ζωής που ακτινοβολεί τα νιάτα και την αθωότητα. Θα μείνει, όμως, για τον ήρωα κάτι απρόσιτο. Σαν όνειρο απλησίαστο – κι ας είναι δίπλα του. Ο καλύτερος φίλος του θα γίνει άντρας της. Αλλά δε θα ζήσουν ευτυχισμένοι. Ο Έσσε λέει πως είναι πιο σωστό να υπομείνεις το άδικο παρά να το διαπράξεις. Έτσι θα φερθεί ο κεντρικός του ήρωας, γιατί, ψάχνοντας να βρει το αληθινό εγώ του, άθελά του ψάχνει για τη βάση κάθε ζωής, πηγαίνει πέρα από το καλό και το κακό, χωρίς αυτό να σημαίνει πως ο άσβεστος έρωτας, η Γερτρούδη, παύει να φωτίζει σαν άστρο αυτή την «άλλη ζωή» του ανθρώπου που αγαπά χωρίς αντάλλαγμα. Γυρίστηκε ταινία σε σκηνοθεσία του Ελβετού Καρλ Ντράγερ.

Άλλα έργα του που γυρίστηκαν ταινίες είναι το Σιντάρτα (Siddhartha 1972) και ο Λύκος της Στέππας (Steppenwolf 1974). Στον Ευρωπαϊκό αστικό περίγυρο μετά το τέλος του Β΄Π.Π. μπορεί να υπάρξει κάτι που θα σώσει τον άνθρωπο; Ο Χάρρυ Χάλλερ, ένας μονήρης διανοούμενος μάχεται να αντιμετωπίσει τη διπλή του φύση: να ‘ναι συγχρόνως άνθρωπος αλλά και θηρίο —ένας μοναχικός λύκος της στέππας με τους Max von Syntov, Dominique Sanda.

O Herman Hesse γεννήθηκε στο Calw (Βυρτεμβέργη) της Γερμανίας στα 1877. Βιβλιοπώλης στην αρχή, έγινε γρήγορα γνωστός με τα ποιήματα και τα μυθιστορήματά του. Στα 1904 δημοσιεύει το πρώτο του μυθιστόρημα, Πήτερ Κάμεντσιντ, και απο κεί και πέρα κερδίζει το ψωμί του απ’ τα γραφτά του. Στη Ροσάλντε (1914) εξετάζει τα προβλήματα του καλλιτέχνη, ο Κνουλπ (1915) είναι μια προσφορά στην αλητεία, ο Ντέμιαν (1919) αποτελεί μια ψυχαναλυτική μελέτη της αιμομειξίας, ενώ στο Νάρκισσος και Χρυσόστομος (1930) σκιαγραφεί τις δυο πλευρές της ανθρώπινης φύσης, αντιπαραθέτοντας ένα μοναχό με έναν ηδονιστή. Ο Λύκος της Στέπας (1927) αντικαθρεπτίζει τη σύγχυση της σύγχρονης ύπαρξης, ενώ ο Μαγκίστερ Λούντι (1945) δεν είναι παρά μια ουτοπική φαντασία πάνω στο θέμα της απόσυρσης απ’ τον κόσμο. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το Ταξίδι στην Ανατολή (1932), ένα απ’ τα πρώτα βιβλία που κίνησαν στον 20ό αι. το ενδιαφέρον της Δύσης για την ανατολική φιλοσοφία και στάση ζωής.

Οι βασικές επιρροές στο έργο του Έσσε είναι, όπως ο ίδιος λέει: «Το χριστιανικό και απόλυτα αντεθνικιστικό πνεύμα των γονιών μου, η μελέτη των μεγάλων Κινέζων δασκάλων και η φυσιογνωμία του ιστορικού Γιάκομπ Μπούρκχαρντ».

Στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, διαμαρτυρόμενος ενάντια στο μιλιταριστικό καθεστώς, εγκατέλειψε τη Γερμανία κι εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελβετία (Montagnola), όπου και πέθανε το 1962. Πήρε το Βραβείο Γκαίτε το 1946 και το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1947. Ο χρόνος δεν κατάφερε να μειώσει την αξία του έργου του Έσσε, που βασικό του θέμα είναι η ολόψυχη και εναγώνια προσπάθεια του ατόμου να χτίσει έναν ακέριο και αρμονικό εαυτό.

Στη Μοντανιόλα – Ιταλικές Άλπεις, (κοντά στη λίμνη Λουγκάνο) της Ελβετίας,  το μεγάλο σπίτι που ζούσε από το 1931, σήμερα λειτουργεί ως μουσείο με την ονομασία (Casa Hesse).

Πηγή πληροφοριών: kastaniotis.com, imdb.com

Ο Τοιχος / The Wall


Pink Floyd

Ο Καβάφης έγραψε τα Τείχη, οι Pink Floyd τον Τοίχο. Τι χαρακτηρίζει έναν τοίχο; Το αδιαπέραστο, ο όγκος, η απόκρυψη, η σκιά, το ύψος, η παγωνιά, η αυστηρότητα, το μυστικό κ. ά. Τι χρειάζεται ένας τοίχος για να γίνει; Τα τούβλα ή οι πέτρες, το αλφάδι, το μυστρί, η λάσπη.

Οι τοίχοι υπηρετούν την έννοια της προστασίας – κυρίως απ’ τους κλέφτες αλλά και από τα αδιάκριτα βλέμματα των περαστικών. Οριοθετούν την ιδιοκτησία όταν εντός της υπάρχει οίκημα. Υψώνονται για την ασφάλεια των οικημάτων και των ενοίκων τους. Όμως κρύβουν τη θέα του δρόμου, η ζωή εντός τους περιχαρακώνεται και ενίοτε αποκόβεται απ’ τον έξω κόσμο.

Πολλές φορές τέτοια τείχη πρέπει να γκρεμίζονται. Όταν δεν αφήνουν την ανάσα του κόσμου να εισχωρήσει, όταν περιχακώνουν το παρελθόν μην αφήνοντας τίποτε νέο να περάσει, καμμιά αλλαγή να συμβεί.

2nd img src = Pink Floyd

 

Ηθοποιος

Ηθοποιός σημαίνει φως

Δημήτρης Χορν
Δημήτρης Χορν

Ο Δημήτρης Χορν τραγουδάει με μονοδικό τρόπο τη δημιουργία του Μάνου Χατζηδάκι «Ηθοποιός” από το θεατρικό έργο «Οδός Ονείρων” που ανέβηκε στο θέατρο Μετροπόλιταν (1962).

Ηθοποιός σημαίνει Φως
Αυτό τα λέει όλα: Στη σκηνή επάνω όλοι είμαστε ηθοποιοί με πρόσωπα στραμμένα στο φως των προβολέων – του προβολέα που είναι η αρχή της δημιουργίας μας.
Το φως που βγαίνει από αυτό τον προβολέα  είναι η αλήθεια ίδια.

Πάνω στη σκηνή τίποτε άλλο δεν πρέπει να διαχέεται στα πρόσωπα των ηθοποιών. Πάνω στη ζωή τίποτε δεν πρέπει να σκοτεινιάζει τα πρόσωπα των ανθρώπων.
Έτσι ηθοποιός και θεατής γίνονται ένα. Φωτό αρχική πηγή