Αρχείο ετικέτας art-cinema

Νιότη, μια ταινία για το παρελθόν

Youth: ένας διάλογος γι’ αυτό που χάνεται…

caine_keitelcapture
Michael Caine, Harvey Keitel – Youth (Νιότη) 2015

«Τα βλέπεις αυτά τα βουνά; »
«Οι Άλπεις είναι φυσικά!»
«και αυτή την κορυφογραμμή απέναντι, πόσο καλά τη διακρίνεις
;» ρωτάει ο Harvey Keitel τον Michael Caine στο έργο Νιότη (Youth) του Paolo Sorrentino.
«Αλήθεια, πότε ήταν που τη βλέπαμε τόσο κοντά
«Όσο περνούν τα χρόνια όλα τα περασμένα απομακρύνονται – μιας και το παρελθόν φεύγει πίσω, μοιάζει όλο και πιο μακρινό…»

Υπόθεση: ένας διάσημος αλλά όχι πλέον εν ενεργεία, διευθυντής ορχήστρας (Michael Caine) μαζί με τον φίλο του σκηνοθέτη ταινιών  (Harvey Keitel) βρίσκονται στις Ελβετικές Άλπεις για διακοπές σε ένα χειμερινό κέντρο αποτοξίνωσης και ανανέωσης.
Στην πορεία των διακοπών τους, θυμούνται περιστατικά της ζωής τους προσπαθώντας να τα συνδέσουν με την τωρινή τους ζωή.

Έτσι το έργο είναι μια προσπάθεια να πιαστεί το παρελθόν, όπως η κορυφογραμμή που κοιτάζουν στο ταξίδι τους σ’ αυτό το θέρετρο στις Άλπεις, που μοιάζει πλέον απόμακρη, απροσπέλαστη δυστυχώς, εντελώς.

Ό,τι  απομακρύνεται και όσο απομακρύνεται, υπόκειται στο νόμο της φθοράς και της αλλοίωσης. Ο χρόνος δεν ξεχωρίζει κανέναν ούτε άσημους ούτε διάσημους, ούτε πλούσιους, ούτε φτωχούς. Τα αποτυπώματα του καθώς αυτός κυλά, δεν μπορούν να σβηστούν  -και στους ανθρώπους, και στα περιστατικά της ζωής τους- φυσικά αλλοιωμένα κι αυτά, μοιάζει να λέει ο χαρισματικός Ιταλός σκηνοθέτης.

Η Νύχτα

La Notte, 1961

laNotteCaptureΣτο ίδιο ερωτικό μοτίβο – αυτό της σταδιακής αποξένωσης των δύο συντρόφων η ταινία είναι η β΄της τριλογίας του Michelangelo Antonioni – αποκαλούμενης της Αποξένωσης. Πρωταγωνιστούν οι Jeanne Moreau, Monica Vitti και ο Marcello Mastroianni. Πρόκειται για την ιστορία ενός ζευγαριού που διαπράττει απιστίες και η επακόλουθη ερωτική απογοήτευση.

Θέμα: Η συζυγική απιστία

Επ’ ευκαιρία της επίσκεψης τους σ’ ένα φίλο τους γιατρό σε νοσοκομείο του Μιλάνου, ο Τζιοβάνι Παντάνο συγγραφεύς, καλείται σε ένα πάρτι για την παρουσίαση του νέου του βιβλίου ενώ η γυναίκα του Λύντια επισκέπτεται τα μέρη όπου είχε ζήσει παλιότερα. Αργότερα πηγαίνουν σε μια δεξίωση που δίνει ο μεγιστάνας Γκεραρντίνι στην έπαυλη του όπου αυτός φλερτάρει με την κόρη του Βαλεντίνα ενώ του προτείνεται να εργασθεί ως υπεύθυνος επικοινωνίας αλλά και να γράψει ένα βιβλίο με θέμα την επιτυχημένη διαδρομή της εταιρείας του. Την ίδια βραδιά η Λύντια φλερτάρει με τον πλέυ-μπόι Ρομπέρτο.

Η ταινία εκτυλίσσεται μέσα σε μια μέρα (νύχτα ακριβέστερα) – διάστημα αρκετό να αναπτύξει ο το μοτίβο του ανέφικτου της ευτυχίας ανάμεσα σε ένα ζευγάρι. Παρ’ όλη την αγάπη που έχουν μεταξύ τους αυτή δεν στέκεται εμπόδιο για τη σύναψη άλλων σχέσεων. Σε μια σκηνή η Jeanne Moreau εξομολογείται στον σύζυγο της M. Mastroianni: «Εσύ είσαι η αιτία που ζω και αναπνέω. Χωρίς εσένα δεν υπάρχει τίποτα, όλα γκρεμίζονται«.

IMDb

Η ταινία απέσπασε πολλούς εγκωμιαστικές κριτικές  με αποκορύφωμα τη Χρυσή Άρκτο – ανώτατο βραβείο, στο φεστιβάλ Βερολίνου (1961), βραβείο David Donatello Ιταλίας, προς καλύτερο σκηνοθέτη (1961), Ένωση Ιταλών Κριτικών Κινηματογράφου βραβείο Silver Ribbon στους M. Antonioni (σκηνοθεσία), Gianni di Venanzo (μαυρόασπρη φωτογραφία), υποστηρικτικός ρόλος M. Vitti (1961).

Μονικα η μουσα

Monica Vitti (1931)

MonicaCapture
Monica Vitti – Modesty Blaise 1966

Η Ιταλίδα ηθοποιός αν και τέλειωσε θεατρικές σπουδές, εμφανίστηκε στον κινηματογράφο – αρχικά στο έργο «Ridere, Ridere, Ridere» του Ettore Scola το 1954. Από το 1957 έπαιξε σε έργα ανεβασμένα στη σκηνή από τον Michelangelo Antonioni, ο οποίος της έδωσε τον πρώτο ρόλο στο βραβευμένο κατόπιν έργο «Η Περιπέτεια» το 1960 με το οποίο ξεκίνησε η αποτύπωση της ως μια ταραγμένη, κομψή, απόμακρης ομορφιάς Persona, αναδεικνύοντας τη σε μια διεθνή ηθοποιό.

Χρίζεται με επιτυχία ως μούσα του Αντονιόνι με τα έργα που ακολουθούν όπως η «Έκλειψη» 1962, «Κόκκινη Έρημος» 1964, όπου εκείνος κινηματογραφεί τη γυναίκα με την οποία συνδέεται ερωτικά στην προσωπική του ζωή. Γι’ αυτήν, επινοεί την εικόνα της ωραίας διανοούμενης γυναίκας, λίγο νευρωτικής αστής, που πάντα αισθάνεται έξω από το περιβάλλον πλήττοντας σ’ αυτό και κρύβοντας τις μυστικές της πλευρές. Τα μάτια της δεν εστιάζουν σε κάποιο αντικείμενο – σαν να είναι απορροφημένη πάντα από κάποιο κρυμμένο ενδότερα, μυστικό.

Όταν η σχέση τους τελειώνει, εκείνη αρχίζει να παίζει σε κωμικούς ρόλους, φανερώνοντας την κωμική αίσθηση που έχει μέσα της παίζοντας σε ειρωνικά και παρακμιακά Βρετανικά έργα, όπως το «Modesty Blaise» του Joseph Losey 1966.
Στη δεκαετία του ’70 καθιερώνεται ως η μεγαλύτερη κωμική ηθοποιός όπως στο «Pizza Triangle» το 1970.

Κατά τη δεκαετία του ’80 αρχίζουν να χαμηλώνουν τα φώτα για τη Μόνικα Βίτι αποδεχόμενη λίγες μόνο προτάσεις για ταινίες.
Σήμερα η απρόσιτη σφίγγα πάσχει από Αλτσχάιμερ σαν οι σιωπές της και τα απόμακρα βήματα της στην οθόνη, να είχαν υπάρξει προφητικές.

Από theredlist.com

Αυτή ήταν η Κούβα…

Είμαι η Κούβα

soyCuba
Είμαι η Κούβα  – 1964

Τίτλος: Είμαι η Κούβα
Σκηνοθεσία: Μιχαήλ Καλατόζοφ (Mijail Kalatozov) (1903 – 1973)
Είδος: Δράμα ντοκυμαντέρ
Πρωταγωνιστούν: Luz María Collazo, Sergio Corrieri, Salvador Wood, Jose Galardo, Raul Garcia
Σενάριο: Yevgeny Yevtushenko
Έτος: 1964
Διάρκεια: 141
Γλώσσα: Ισπανικά
Τοποθεσία γυρισμάτων: Κούβα
Εταιρεία παραγωγής: Mosfilm, ISAIC (Instituto Cubano del Arte e Industrias Cinematograficos)
Τιμητικές διακρίσεις: Βραβείο Ανεξάρτητων δημιουργών  (Independent Spirit Award) υποψηφιότητα στον Mikhail Kalatozof (1996), Εθνική ένωση κριτικών ΗΠΑ βραβείο αρχειακού υλικού 1996, Ένωση κινηματογραφιστών (Society of camera operators) βραβείο ιστορικής κινηματογράφησης (historical shot) στον Alexander Calzatti 2007

Η ταινία περιγράφει τη ζωή στο νησί ακριβώς λίγο πριν την επαναστατική  περίοδο. ΟΙ εικόνες εναλλάσσονται – από τα πολυτελή νυχτερινά κέντρα της Αβάνας, στις καλύβες των φτωχών αγροτών. Από τα ακριβά ξενοδοχεία γεμάτα ξένους τουρίστες στις πισίνες και τα μπαρ, όπου διαχέεται το δυνατό άρωμα της εκμετάλλευσης των φτωχών κοριτσιών από τους πλούσιους Αμερικανούς θαμώνες. Παραέξω, στις φυτείες του ζαχαροκάλαμου κάτω απ’ τον εκτυφλωτικό ήλιο, αγρότες σκυμμένοι με το δρεπάνι να τεμαχίζουν τους σκληρούς φλοιούς των καλαμιών. Μετά η επιστροφή στις αχυρένιες καλύβες.

Όμως αυτό δεν επρόκειτο να διαρκέσει για πολύ: oi φοιτητές εξεγείρονται, μια νέα εποχή επρόκειτο να ακολουθήσει : ένα πρόσταγμα θαρρείς της ιστορίας σαν μια ξαφνική μπόρα που διαδέχεται την ατέλειωτη καλοκαιρινή ραστώνη – ίδια με τις ξαφνικές βροχές που ξεσπάνε στο νησί. Επικεφαλής ο Φιντέλ Κάστρο που πολέμησε στο πλάι όλων όσων πήραν το όπλα. Αυτή είναι η ταινία κι αυτή ήταν η Κούβα: ένας τυφώνας που ήρθε και σάρωσε τα πάντα.

Βέβαια η σκοπιά του Καλατόζοφ είναι από τη μαρξιστική οπτική – υπερτονίζοντας τη μια όψη, αποσιωπώντας τις αντιφάσεις. Ωστόσο η ταινία δεν κρίνεται από αυτό αλλά σαν ένα άρτιο δημιούργημα στις πιο καλές στιγμές του λεγόμενου σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Ο ρεαλισμός μαζί με το λυρισμό ανεβάζουν τη νοηματική της σε ένα υψηλό κρεσέντο.

Η φωτογραφία επίσης είναι αποσπασματική – διαφοροποιείται από το κυρίως θέμα εστιάζοντας στις αντιθέσεις που έρχονται και το συμπληρώνουν. Το φως με τη σκιά παίζουν διαρκώς – ένα περίεργο κρυφτό ενός ζοφερού παρόντος – ακριβώς λόγω των αντιθέσεων – ένα ασπρόμαυρο ταμπλό που νωχελικά υπερίπταται επάνω από ένα  κενό τοπίο. Κι αυτό δεν είναι άλλο από το άγραφο μέλλον που κάποιοι γεννημένοι επαναστάτες παίρνουν στα χέρια τους.

Μετά τη μεγάλη επιτυχία της ταινίας ¨Όταν περνούν οι γερανοί¨ (1957) ο Μιχαήλ Καλατόζοφ καταπιάνεται πάλι με τον πόλεμο – αυτή τη φορά με τον εθνικο-απελευθερωτικό αγώνα του Κουβανικού λαού με επικεφαλής τον Φιντέλ Κάστρο, για την απαλλαγή από τα ιμπεριαλιστικά δεσμά.


Soy Cuba (1964) on IMDb

Κύριος μοχλός για την αποφασιστική μάχη για την επιτυχία του αγώνα ήταν η πεποίθηση των ξεσηκωμένων πως η Κούβα θα μπορούσε να τα καταφέρει – καθ’ όσον παρήγαγε την πρώτη ύλη για τη ζάχαρη μέσα στις απέραντες φυτείες του ζαχαροκάλαμου, καθώς επίσης και τον άριστης ποιότητας καπνό για τα περίφημα πούρα Αβάνας. Αποφασιστική συμβολή υπήρξε φυσικά η υποστήριξη της Ρωσίας – όλα τα χρόνια του εμπάργκο.

Η ταινία, άγνωστο γιατί βγήκε στη διανομή προς το εξωτερικό το 1996 – 32 χρόνια αφ’ ότου γυρίστηκε.

Εγκλημα και Τιμωρια

Έγκλημα και Τιμωρία

Eγκλημα και Τιμωρια – Σκηνοθεσια Lev Kulidzhanov

Έγκλημα και Τιμωρία
Έγκλημα και Τιμωρία

crimeEtChatiment
Έγκλημα και Τιμωρία

crime_Amazon
Crime and Punishment – Amazon DVD

Τίτλος: «Prestuplenie i nakazanie»  (1970)
Είδος: Δράμα (Μεταφορά του μυθιστορήματος του Fyodor Mikhailovich Dostoevsky) (1821-1881)
Σκηνοθεσία: Lev Kulidzhanov (1924-2002)
Σενάριο: Nikolai Figurovsky, Lev Kulidzanov
Πρωταγωνιστούν: Georgi Taratorkin, Innokentiy Smoktunovskiy, Tatyana Bedova
Διάρκεια: 221
Χώρα: Σοβιετική Ένωση

Πρόκειται για την καλύτερη μεταφορά στην οθόνη του μυθιστορήματος του Φιοντόρ Ντοστογιέβσκι. Έργο της 2ης περιόδου του ρεύματος του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, με τη στροφή στα ανθρώπινα συναισθήματα παρά στην ιστορία και τον πόλεμο (βλ. Θωρηκτό Ποτέμκιν, Ιβάν ο Τρομερός, Αλέξανδρος Νίεβσκι, Όταν περνούν οι γερανοί).
Το ύφος είναι πάντα αυστηρό, τα νοήματα ξεκάθαρα, η αφήγηση λιτή και εντυπωσιακή, εκτυλίσσεται με τη γεωμετρική ακρίβεια ενός αραβουργήματος.

Σύνοψη – Κύριοι Χαρακτήρες του έργου
Ρωσία Αγία Πετρούπολη 19ος Αιώνας
Κλεισμένος στη φτωχική του σοφίτα ο άλλοτε φοιτητής της Νομικής Ρασκόλνικοφ (Georgi Taratorkin) τυραννιέται από τη φτώχεια. Για να ζήσει έχει βάλει ενέχυρο έναντι πενιχρού τιμήματος ό,τι τιμαλφές είχε στην κατοχή του από την οικογένεια του.

Τυλιγμένος στο μαύρο του τριμμένο παλτό, ο Rodya Raskolnikov επισκέπτεται την τελευταία φορά τη τοκογλύφο Alyona Ivanovna για να της αφήσει το ρολόι του. Μέρες περνούν κλεισμένος στο δωμάτιο του με το αδύναμο φως να μπαίνει από τον μικρό φεγγίτη. Όταν βρίσκεται μέσα και δεν κοιμάται πότε δέχεται τη σπιτονοικοκυρά του, πότε το φίλο του Razumikhin.

Τη μονοτονία διακόπτει η άφιξη της μητέρας του και της αδελφής του Dunya, που καταφθάνουν στην Πετρούπολη ανακοινώνοντας του, πως η αδελφή του έφυγε από το σπίτι του πλούσιου Svidrigailov που ήταν γκουβερνάντα, κι έτσι θα ζουν εφ’ εξής κοντά του.

Αυτά τα νέα όμως δεν καταφέρνουν να απαλύνουν την απελπισία του. Εξωθημένος από την ανέχεια αποφασίζει να σκοτώσει την τοκογλύφο. Έτσι και γίνεται – όμως άναυδος και τρομαγμένος μάρτυρας του φόνου, η αδελφή της, που επιστρέφει ξαφνικά στο σπίτι και τον βλέπει έτοιμο να φύγει μετά το αποτρόπαιο έγκλημα του. Τη σκοτώνει κι εκείνη με το τσεκούρι – που μόλις πριν είχε καθαρίσει σ’ ένα βαρέλι με νερό στη σκοτεινή κουζίνα.

Η αστυνομία τον υποπτεύεται και ο δαιμόνιος αστυνόμος Porfiry Petrovitch (Innokentiy Smoktunovskiy) τον επισκέπτεται στη σκοτεινή σοφίτα του για να του πει να παραδοθεί γιατί ξέρουν πως αυτός είναι ο ένοχος. Εκείνος το αρνείται, αλλά σε λίγο καιρό, μετά από μέρες ατέλειωτης ενοχής και τύψεων – παρ’ όλο που ο ίδιος μόλις λίγο καιρό πριν που είχε κληθεί στο τμήμα, είχε εκμυστηρευθεί στον αστυνόμο Porfiry Petrovitch πως υπάρχουν πράξεις που δεν είναι κολάσιμες – πράξεις που απλώς αποδίδουν δικαιοσύνη, παραδίνεται στην αστυνομία έτοιμος να υποστεί τις συνέπειες που δεν είναι άλλες από το κάτεργο στη Σιβηρία.

ΥπόθεσηΛεπτομέρειες του έργου
Αρχής γενομένης από την ηθοποιία: Η ηθοποιία όλων είναι εξαιρετική προεξάρχουσας φυσικά του Georgi Taratorkin που υποδύεται τον φτωχό, τέως φοιτητή Ρασκόλνικοφ με απαράμιλλη τέχνη. Η ψιλόλιγνη μαύρη σιλουέτα του με το ημίψηλο καπέλο, να διασχίζει τους σκοτεινούς πλακόστρωτους δρόμους της Αγίας Πετρούπολης, να συζητά στις φτωχικές ταβέρνες με άλλους απελπισμένους όπως αυτός – τον Marmeladov έναν φτωχό πρώην αξιωματικό που απολύθηκε σαν μέθυσος από το στρατό, του οποίου η κόρη  Sonya Marmeladova βγάζει το ψωμί τους τώρα, εκδιδόμενη εν γνώσει του – για  όλη αυτή η απέραντη δυστυχία που τον τριγυρίζει, ποιος φταίει αναρωτιέται.

Ψάχνει να βρει μια δικαίωση και το πιο κοντινό πρόσωπο που θα μπορούσε να πληρώσει για όλη αυτή την αδικία, είναι η τοκογλύφος – τόσο υπολογίστρια και εκμεταλεύτρια καθώς φθάνει στο σημείο να κρατά τον τόκο από τα λεφτά που δίνει για το ενέχυρο προκαταβολικά. Αποφασίζει να τη σκοτώσει σαν ένας άγγελος τιμωρός.
Άλλωστε σαν φοιτητής της Νομικής είχε γράψει μια διατριβή υποστηρίζοντας πως ένας φόνος μπορεί να δικαιώσει το θύτη. Όπλο για το έγκλημα του, θα γίνει το τσεκούρι με το οποίο κόβουν τα στοιβαγμένα ξύλα στη πίσω αυλή του οικήματος όπου μένει. Μετά το φόνο την άλλη μέρα, ξυπνά με ρίγη και πυρετό – όλα τα συμπτώματα μιας ξαφνικής, φοβερής αρρώστιας.


Prestuplenie i nakazanie (1970) on IMDb

Στο δωμάτιο του κοιμάται με τα ρούχα ενώ ψήνεται από τον πυρετό. Ο φίλος του Dmitri Prokofych Razumikhin θα φωνάξει τον γιατρό Zossimov με τη βοήθεια του οποίου θα συνέλθει – αλλά αλίμονο για λίγο.

Πινακας Κυριων Χαρακτηρων στο Εγκλημα και Τιμωρια του Φιοντορ Ντοστογιεβσκι

Τον κυνηγούν οι τύψεις – ένας τυραννισμένος που βλέπει όλους γύρω του να τυραννιούνται με τα πιο σημαντικά του πρόσωπα – αυτά της αδελφής του Dunya και της αγαπημένης του Sonya Marmeladova να κυριεύουν τις σκέψεις του και να εντείνουν την απελπισία του. Μαζί μ’ αυτά και το αποτρόπαιο πρόσωπο της τοκογλύφου που σκότωσε – να γεμίζει με εφιάλτες τις νύχτες του.

Όμως όλα θα τελειώσουν με το πιο σκληρό τέλος: Η σύλληψη εκείνου και η εξορία, στην οποία φυσικά θα τον ακουλουθήσει και η αγαπημένη του Sonya όπως του το είχε υποσχεθεί: «Παραδώσου να γλυτώσεις από το βασανιστήριο σου και θα σ’ ακολουθήσω στο κάτεργο«.

Προβλήθηκε από την τηλεόραση της Βουλής τον Οκτώβριο του 2014. Το έργο είναι χωρισμένο σε τρία μέρη τα οποία προβλήθηκαν σε μία προβολή 3:20 ωρών. Τα αντίστοιχα DVDs είναι τρία τον αριθμόν. Τιμή πακέτου 38,95 λίρες στο Amazon

Θοδωρος Αγγελοπουλος – Το Λιβαδι που δακρυζει

Θόδωρος Αγγελόπουλος – Τριλογία «Το Λιβάδι που δακρύζει» 2004

Λιβάδι μετά από βροχή Image source AccuWeather
Λιβάδι μετά από βροχή – Image source AccuWeather
Τριλογια Α΄- το Λιβαδι που δακρυζει Θοδ. Αγγελοπουλος

theo_angelopoulos
O Θόδωρος Αγγελόπουλος κατά τα γυρίσματα

Το Λιβάδι που δακρύζει
Το Λιβάδι που δακρύζει – 2004

Το Λιβάδι που δακρύζει (The Weeping Meadow) Αυτό είναι το πρώτο έργο της Τριλογίας του Θεόδωρου Αγγελόπουλου. Ακολουθεί το «Τοπίο στην Ομίχλη» και το ημιτελές τελευταίο του έργο.

Η ιστορία ξεκινάει όταν το 1919 μια ομάδα Ελλήνων από την Οδησσό φθάνουν στη Θεσσαλονίκη για να μετεγκατασταθούν εκεί.


Τριλογία 1: Το Λιβάδι που δακρύζει (2004) on IMDb

Ανάμεσα τους βρίσκονται και δυο παιδιά ο Αλέξης και η Ελένη που είναι ορφανή και την φροντίζει η οικογένεια του Αλέξη. Οι πρόσφυγες φτιάχνουν ένα σπίτι κοντά στο ποτάμι όπου καθώς περνούν τα χρόνια, τα παιδιά μεγαλώντας μαζί ερωτεύονται όπως ήταν φυσικό, μεταξύ τους. Όμως δύσκολα χρόνια έρχονται – πόλεμος, δικτατορία, που θα παρεμβληθούν στην μέχρι τότε κοινή τους πορεία.

Την ταινία εμπνεύσθηκε ο Θόδωρος Αγγελόπουλος από τη μητέρα του που διένυσε όλο το μήκος του αιώνα, ζώντας όλα τα γεγονότα που μεσολάβησαν από την εποχή που οι ήρωες της ταινίας, ήρθαν σαν πρόσφυγες από την Οδησσό, μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες – καλύπτοντας μέσω των προσωπικών της αφηγήσεων την ιστορία των προσφύγων – συνάμα την Ιστορία της νεώτερης Ελλάδος.

Aki Kaurismaki – Η τριλογια Φινλανδια

Aki Kaurismaki «Φινλανδία» ή η Τριλογία των χαμένων, εξετάζει τη θέση της Φινλανδίας με φόντο την οικονομική κρίση

Aki Kaurismaki Τριλογια Φινλανδια

Μακριά πετούν τα σύννεφα - 1996
Μακριά πετούν τα σύννεφα – 1996

Ο Άνθρωπος σίχως Παρελθόν - 2002
Ο Άνθρωπος σίχως Παρελθόν – 2002

Φώτα στο Σούρουπο - 2006
Φώτα στο Σούρουπο – 2006

Η τριλογία «Φινλανδία» περιλαμβάνει τα έργα Μακριά πετούν τα Σύννεφα Drifting Clouds (1996), Ο Άνθρωπος δίχως παρελθόν The Man without Past, (2002), Φώτα στο Σούρουπο (Lights  in the Dusk) (2006). Κέντρο της δράσης έχει την πρωτεύουσ Ελσίνκι κατά το διάστημα δέκα χρόνων που κράτησε η κρίση που έπληξε τη Σκανδιναυική αυτή χώρα και επίκεντρο άνεργους – άτυχους στην αναζήτηση εργασίας, μιας νέας ταυτότητας.

Στη πρώτη ταινία «Μακριά πετούν τα Σύννεφα» Drifting Clouds 1996, ο οδηγός τραμ Lauri, χάνει την δουλειά του, στο επόμενο διάστημα το ίδιο παθαίνει και η γυναίκα του Ilona που εργάζεται σαν σερβιτόρα σε ένα ρεστοράν που κλείνει. Η οικονομική κρίση κτυπάει για τα καλά το ζευγάρι. Πολύ περήφανοι για να γραφτούν στο ταμείο ανεργίας για να εισπράτουν το επίδομα, ψάχνουν να βρουν καινούργια δουλειά. Ωστόσο στέκονται άτυχοι και αδέξιοι στην αναζήτηση της.

Στη δεύτερη ταινία «Ο Άνθρωπος δίχως Παρελθόν» Man without a Past (2002) ένας ξένος στο Ελσίνκι, πέφτει θύμα επίθεσης από μια ομάδα ξένων. Τον αφήνουν λιπόθυμο στο δρόμο και όταν συνέρχεται, διαπιστώνει πως έχει χάσει εντελώς τη μνήμη του. Περιφέρεται στους δρόμους χωρίς να γνωρίζει τίποτε για την ταυτότητα του. Σε  ένα αφιλόξενο, ξένο περιβάλλον θα μπορέσει να ανακτήσει έστω μια καινούργια ταυτότητα, μια άλλη θέση στην κοινωνία;

Με την τρίτη ταινία – σε απόσταση δέκα χρόνων από την πρώτη, τα «Φώτα στο Σούρουπο» Lights in the Dusk (2006), ολοκληρώνεται η Τριλογία,  Στο Ελσίνκι, ένας μοναχικός, μελαγχολικός νυχτοφύλακας ο Koistenin, ελπίζοντας πως κάποτε θα κάνει τη δική του δουλειά, εμπλέκεται εξ αιτίας αυτής του της φαντασίωσης με μια μοιραία ξανθιά, νομίζοντας πως έχουν μαζί σχέση αλλά εκείνη έχει έναν απατεώνα που σχεδιάζει να ληστέψει ένα χρυσοχοϊο. Η γνωριμία του με την κοπέλα του κοντινού του παγωτατζίδικου δεν τον κάνει να ξεκόψει από τα σχέδια τους να ληστέψουν το μαγαζί.
Drifting Clouds 1996 Full Movie

Aki Kaurismaki Η τριλογια του προλεταριατου

Aki Kaurismaki – Proletariat Trilogy – Κραυγή πόνου και απελπισίας από τις παρυφές της σύγχρονης κοινωνικής ευημερίας

Aki KaurismakiΤην τριλογία αποκαλούμενη «του προλεταριάτου» ο Aki Kaurismaki την ξεκινά με το «Σκιές στον Παράδεισο» – Shadows in Paradise (1986). Στη συνέχεια εντάσσει το «Άριελ» 1988, ολοκληρώνοντας τη με τη «Γυναίκα με τα Σπίρτα»  – The Match factory Girl 1990. Πρόκειται για μια θεματική της πλήξης, της ανίας, της μονοτονίας της ζωής των φτωχών, κατώτερων στρωμάτων της Φινλανδικής κοινωνίας με δόσεις υπονομευτικού χιούμορ και πικρής ειρωνίας, Πρόκειτα για μια σκληρή κατάδειξη του αδιεξόδου και της σκληρότητας, για μια άγνωστη εξιστόρηση της ζωής της εργατικής τάξης, μέσα στη σύγχρονο, ανεπτυγμένο, αστικό περίγυρο που ωστόσο πλήττεται από την κρίση.

Aki Kaurismaki Proletariat Trilogy

shadows_paradise
Σκιές στον Παράδεισο – 1986

Άριελ
Άριελ – 1988

Η γυναίκα με τα σπίρτα
Η γυναίκα με τα σπίρτα – 1990

Σκιές στον Παράδεισο 1986 (Shadows in Paradise) – O Nikander, ένας μοναχικός και απελπισμένος  – έχοντας πρόσφατα χάσει το φίλο του από μια καρδιακή προσβολή, σκουπιδιάρης, βρίσκει την αναπάντεχη διέξοδο από τα συντρίμμια των ονείρων που έκανε με τον φίλο του για το στήσιμο μιας δικής τους δουλειάς, στο πρόσωπο της Ilona που εργάζεται σ’ ένα γειτονικό σούπερ-μάρκετ σαν ταμίας.
Άριελ 1988 (Ariel) – Πρόκειται για ένα υπαρξιακό δράμα που κεντρικό ήρωα έχει έναν ανθρακωρύχο – τον Taisto που θέλει να ξεφύγει από τη ζωή μέσα στις στοές και το κάρβουνο από τη φτώχεια συνακόλουθα. Αυτός ο απελπισμένος αγώνας τον οδηγεί σ’ ένα μακρύ σκοτεινό τούνελ όπου μια κατηγορία εναντίον του για έγκλημα, τον οδηγεί στη φυλακή. Εκεί κάνει σχέδια φυγής από τη χώρα, ν’ αρχίσει μια καινούργια ζωή, έτσι δραπετεύει, με τη βοήθεια της σχέσης του με μια επιβλέπουσα του ορυχείου.
Η γυναίκα με τα σπίρτα 1990 (The Mach factory Girl) – Η Ίρις περνάει τα πρωϊνά της στο εργοστάσιο των σπίρτων, τα απογεύματα και τα βράδια, στο σπίτι των βλοσυρών γονιών της όπου ζει σαν μια παραμελημένη κόρη. Αυτή η συνεχής διαδοχή των ημερών μέσα στη στερημένη της ζωής, την γεμίζει απελπισία. Μια περιστασιακή – μιας νύχτας σχέση, με κάποιον που τη νόμιζε πόρνη, θα αποτελέσει και μια ελπίδα διεξόδου αλλά και εκδίκησης, από την ζοφερή της πραγματικότητα.
Η τελευταία αυτή ταινία κλείνει την «τριλογία του προλεταριάτου» σαν μια υπόκοφη κραυγή πόνου και απελπισίας, κραυγή ενός πληγωμένου – στη γωνία, πίσω από μια «τακτοποιημένη» κοινωνία.

Semih Kaplanoglu Η τριλογια του Γιουσουφ

Το Αυγό

Σκηνοθετες του Κοσμου – Τουρκια – Semih Kaplanoglou

Το Αυγό
Το Αυγό – Yumurta, 2007

Το Γάλα
Το Γάλα – Süt, 2008

Το Μέλι
Το Μέλι – Bal, 2010

YumurtaSutBal: Η τριλογία των ηλικιών
Το αυγό (The egg) 2007, το Γάλα (Milk) 2008, το Μέλι (Honey) 2014 – ένα οδοιπορικό προς τα πίσω – στην παιδική αθωότητα, από τον Τούρκο σινεφίλ δημιουργό Σεμίχ Καπλάνογλου (Semih Kaplanoglu) που γεννήθηκε στη γνωστή μας Σμύρνη – πορεία στα άδυτα της ψυχής της χώρας του και των συμπατριωτών του – κατοίκων των απομονωμένων χωριών της Τουρκίας.με την ευαισθησία του ποιητή Γιουσούφ – πρωταγωνιστή και στις τρεις ταινίες.

Semih Kaplanoglou – Το Αυγο
Στο πρώτο μέρος της τριλογίας Το Αυγό (Yumurta) 2007, (η δεύτερη ταινία του Τούρκου σκηνοθέτη) ξεδιπλώνεται η επστροφή στην μακρινή, ιδιαίτερη πατρίδα. Πρόκειται για ένα οδοιπορικό στα ενδότερα της Τουρκίας του ποιητή Γιουσούφ στο δρόμο για το πατρικό του σπίτι, στο χωριό όπου μεγάλωσε και όπου μόλις έχει πεθάνει η μητέρα του Zehra.
Στο σπίτι ερειπωμένο πια, συναντά μια νεαρή κοπέλα, την Ayla που έμενε με τη μητέρα του. Εκείνη του ζητά να περάσουν από κάποια άγνωστα σ’ αυτόν μέρη, όπου θα παρευρεθούν σε πανηγύρια, θα δουν χορούς των χωρικών, τη καθημερινή τους ζωή, τα φαγητά που ετοιμάζουν οι γυναίκες σταυροπόδι στο έδαφος καθώς πλάθουν τις πατροπαράδοτες πίτες, σκυφτές μετά στον υπαίθριο φούρνο με τα φτυάρια του φουρνίσματος, με τις χαρακτηριστικές τους φορεσιές – τα σαλβάρια (βράκες) και το άσπρο μαντήλι στο κεφάλι να κρύβει τα μαλλιά, δετό στο σαγόνι.H απόμακρη αυτή – από μια άλλη εποχή θαρρείς, ύπαιθρος —άνθρωποι και φτωχικά σπίτια, ήθη και παραδόσεις – ένα οδοιπορικό όπου το βλέμμα του ποιητή Γιουσούφ, πέφτει πάνω σ’ αυτούς τους απομονωμένους (olvidados) —για να θυμηθούμε και τον Μπυνυέλ (Luis Buñuel), που ζουν στο πίσω μέρος της βιτρίνας που είναι η Κωνσταντινούπολη, η Άγκυρα, της γειτονικής μας – άγνωστης για μας τους πολλούς, τουρκικής ενδοχώρας.

To Aυγό – Σεμίχ Καπλάνογλου 2007 Η ταινία προβλήθηκε από την τηλεόραση της Βουλής, τον Σεπτέμβριο του 2014. Ysuf, o Nejat Isler

Μια Τουρκία – άλλοτε κραταιή Οθυμωανική αυτοκρατορία – σήμερα αχανής χώρα με τεράστιες αντιθέσεις και ανισότητες – ιδιαίτερα φτωχής μας αφήνει να καταλάβουμε ο σκηνοθέτης καθώς ο φακός του εξερευνά ένα επίπεδο, κλειστό στο Σήμερα τοπίο, αγκιστρωμένο στη φτώχεια ενός μακρινού Χθες.

Τα πλάνα είναι αργά – το συνηθισμένο στιλ της κινηματογραφικής γραφής του Semih Kaplanoglou καθώς ο φακός εξερευνά την παραμικρή κίνηση και σπιθαμή του χώρου – εστιάζοντας ταυτόχρονα, στα πρόσωπα των δύο πρωταγωνιστών. Αρκετά φλας-μπακ στο σπίτι με τις αναμνήσεις από τη μητέρα του Γιουσούφ, αναπαριστούν με τέλεια αμεσότητα την οικιακή ζωή στα απομονωμένα φτωχά χωριά της ενδότερης χώρας.

Συνέχεια της τριλογίας αποτελεί το Γάλα (Kut) 2008 – που μιλάει για τη νεανική ανησυχία. O Γιουσούφ αποτυγχάνει στις εξετάσεις. Για να κερδίσει τη ζωή του πουλάει γάλα με την Zehra, αλλά όταν η τιμή του πέφτει, αδυνατεί να κερδίσει τα προς το ζην. Η ποίηση τον ικανοποιεί μόνο – αποτελώντας μια διέξοδο, ένα πάθος, φυσικά μη προσοδοφόρο.

Η Τριλογία ολοκληρώνεται με το Μέλι (Bal) 2010 – ταινία για την παιδική αθωότητα, που απέσπασε το βραβείο σκηνοθεσίας τον Χρυσό Λέοντα στο φεστιβάλ Βενετίας (Mostra 2010). Πρόκειται για τη ζωή ενός αγοριού που ζει με την οικογένεια του στο δάσος όπου ο πατέρας του συλλέγει μέλι. Η ζωή τους θα κινδυνεύσει όταν ο πατέρας του ο μελισσοκόμος δεν θα επιστρέψει στο σπίτι.

Mια τριλογία των ηλικιών – ωριμότητα (To Αυγό), νεανικότητα (Το Γάλα), παιδικότητα {Το Μέλι) χρονικά αντίστροφα εξιστορημένη, μια πορεία προς τα πίσω, την πηγή-αρχή, της ζωής, πάντα στο ίδιο μουντό, έρημο τοπίο των φτωχών Τούρκων κατοίκων, από τον Τούρκο δημιουργό.
Yumurta 2007, (The Egg) —ελληνικός Τίτλος Το Αυγό trailer ελληνικοί υπότιτλοι / (όλη η ταινία / διάρκεια 133)

Πριν γίνει γνωστός στο ελληνικό κοινό ο σκηνοθέτης για την τριλογία του εξ αιτίας του βραβείου Χρυσός Λέων, γύρισε και τον έκπτωτο Άγγελο (Fall), (Melegin Düisüsü) 2005. Πρόκειται για την ιστορία μιας σεξουαλικής κακοποίησης από τον πατέρα προς την κόρη. Σ’ ένα ιδιόκτητο επαρχιακό ξενοδοχείο η κόρη που εκτελεί χρέη καθαρίστριας, δεν μπορεί να βγει, να κάνει ούτε βήμα χωρίς να ξεφύγει από το άγριο, βέβηλο βλέμμα του πατέρα της. Η σχέση με το νεαρό που συμπαθεί γίνεται αδύνατη λόγω της άρρωστης μανίας του πατέρα της. Η εκδίκηση όμως δεν θ’ αργήσει.
πληροφορίες, φωτο: seven art gr

I Vitelloni

VitelloniΑυτό το έργο είναι πράγματι κορυφαίο. Δείχνει όλη την επαρχιακή στενόκαρδη πόλη με τις φιλοδοξίες των νέων να ξεφύγουν απ’ αυτή. Όμως τι θα έχει να τους προσφέρει η πρωτεύουσα; Αυτό είναι άγνωστο αλλά η ζωή στην επαρχία είναι τόσο πνιγηρή που ο ήρωας θα βρει στη φυγή μια λύση. Έργο με αυτοβιογραφικά στοιχεία του σκηνοθέτη του που κι αυτός διάλεξε τη μεγάλη πόλη, τη Ρώμη για να εκπληρώσει το όνειρο του – να γίνει σκηνοθέτης.


I vitelloni (1953) on IMDb

Ανατομία των ηθών και των αδιεξόδων – ακόμη μια απαισιόδοξη ματιά του σκηνοθέτη στον Ιταλικό – μιας άλλης εποχής πια, περίγυρο που δεν ωραιοποιεί με συνειρμούς τύπου ρομαντικού «ταγκό», μια ιστορία – με ενθουσιώδη αρχή, μελαγχολική συνάμα αστεία εξέλιξη,  άδοξο και άγνωστο εν πολλοίς τέλος.  Το έργο είναι επιγραμματικά μια απαισιόδοξη ματιά στην επαρχιακή ζωή, με όσα αυτή επιφέρει. Μουσική Nino Rotta.