Αρχείο ετικέτας double-face

Ντάμα Πίκα – Το πάθος του παιχνιδιού

puskinCapture
Alexander Pushkin (1799 – 1837)

Το πάθος της Χαρτοπαιξίας – Κοινός τόπος στους Ρώσους δραματικούς συγγραφείς Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι (Ο Παίκτης), Αλεξάντρ Πούσκιν (Ντάμα Πίκα).

gamblersCapture
Joueurs des Cartes – Paul Sézanne 1839 – 1906

Ντάμα Πίκα – Βιβλίο (1834)

Ο Χέρμαν, ο κύριος χαρακτήρας της «Ντάμα Πίκα» (1834), είναι ένας νεαρός Γερμανός αξιωματικός του Μηχανικού, που ζει σε μια ξένη χώρα, τη Ρωσία. Φαίνεται εξαρχής λογικός και σώφρων άνθρωπος που δεν εμφορείται από πάθη. Σιγά σιγά, όμως, αυτή η εικόνα αλλάζει, όταν βλέπουμε πως μια φανταστική εξιστόρηση, σχετικά με κάποιο χρυσοφόρο μυστικό, τινάζει σαν ελατήριο το πάθος του τυχερού παιχνιδιού μέσα του.
Ήδη από τη λέξη που εκστομίζει: «Παραμύθια!» μόλις έχει ακούσει την εξιστόρηση, είναι φανερή μέσα του η σύγχυση μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας που θα τον οδηγήσει, με τη συνδρομή της τύχης, σε απρόοπτες εξελίξεις.
Ένα σύντομο αριστούργημα, στο οποίο ο Πούσκιν, με ύφος καθαρό και απέριττο, μιλάει με βαθιά αγάπη -ίσως και λίγο άγρια- για όλες τις χαρές, όλες τις ηδονές της ζωής. (από biblionet.gr)

Ντάμα Πίκα Όπερα (1880) – Πράξη 3

Pikovaya Dama (Ντάμα Πίκα)

Τίτλος: «Ντάμα Πίκα» (The queen of spades)
Είδος: Όπερα (σε 3 πράξεις)
Συνθέτης: Piotr-Ilyich Tchaikovsky
Βιβλίο: Pikovaya Dama (Ντάμα Πίκα) Alexander Pushkin (1834)
Λιμπρέτο: Modest  Tchaikovsky (46 χρόνια μετά τη δημοσίευση του διηγήματος του Πούσκιν)
Έτος: 1880 (πρεμιέρα) Αγία Πετρούπολη

Σκηνή 1 Στον κοιτώνα του στρατοπέδου καθώς ο άνεμος ουρλιάζει ο Χέρμαν διαβάζει το γράμμα της Λίζας που του λέει να συναντηθούν τα μεσάνυχτα στην όχθη του ποταμού. Φαντάζεται τη χορωδία να ψάλει στην κηδεία της κόμησας, ενώ ταράζεται από ένα χτύπημα στο παράθυρο. Τότε εμφανίζεται το φάντασμα της κόμησας, που του λέει πως – αν και είναι ενάντια στη θέληση της, πρέπει να του εξομολογηθεί το μυστικό των χαρτιών, ώστε να μπορέσει να παντρευτεί και να σώσει τη Λίζα.

Σκηνή 2 Στο χειμωνιάτικο τοπίο του ποταμού είναι μεσάνυχτα  και η Λίζα περιμένει τον Χέρμαν, ελπίζοντας πως την αγαπά ακόμη ενώ σιγά-σιγά, το σκοτάδι αρχίζει να σκεπάζει το όνειρο της νιότης και της ευτυχίας της. Τότε τον βλέπει να προχωρά προς αυτήν, και σε λίγο λόγια παρηγοριάς βγαίνουν απ’ τα χείλη του. Σε λίγο όμως, αρχίζει το παραμιλητό του για το μυστικό της κοντέσας, κάνοντας τον να μην αναγνωρίζει τη Λίζα πια – τόσο βυθισμένος σ’ αυτό που την εγκαταλείπει γυρίζοντας πίσω. Αυτή μόλις καταλαβαίνει πως όλα πια έχουν χαθεί οριστικά, αυτοκτονεί.

Σκηνή 3 Στη χαρτοπαιχτική λέσχη, οι αξιωματικοί του λόχου του Χέρμαν έχουν τελειώσει το δείπνο τους και ετοιμάζονται να παίξουν χαρτιά. Ο  πρίγκηπας Γιελέτσκι – του οποίου μόλις χάλασε η σχέση, προστίθεται στην παρέα τους – «άτυχος στην αγάπη, τυχερός στα χαρτιά«, τους λέει. Ο Τσεκαλίνσκι αρχίζει να τραγουδά ένα τραγούδι των χαρτοπαικτών.
Μόλις φθάνει ο Χέρμαν, παραξενεύονται όλοι που τον βλέπουν αγριεμένο και απειλητικό. Ο πρίγκηπας Γιελέτσκι διαβλέπει μια φιλονικία και ζητά από τον  κόμη Τόμσκι να είναι μάρτυρας του – αν κάτι τέτοιο προκύψει.

Ο Χέρμαν τότε, στοιχηματίζει με πυρετώδη διάθεση το υπέρογκο ποσό των σαράντα χιλιάδων ρουβλίων. Τους κερδίζει και τους τρεις ενώ αυτοί παραξενεύονται από τη μανιακή του συμπεριφορά. Μετά στοιχηματίζει στον αριθμό επτά της τράπουλας και τους κερδίζει πάλι.

Παίρνει το ποτήρι και το υψώνει με την πρόποση: «Η ζωή δεν είναι παρά ένα παιχνίδι» φωνάζει. Ο Γιελέτσκι δέχεται τη καινούργια του πρόκληση να ακολουθήσουν και τρίτο γύρο. Ο Χέρμαν ποντάρει ό,τι έχει και δεν έχει στον άσσο, αλλά όταν δείχνει το χαρτί του, αυτό δεν είναι παρά η ντάμα πίκα, ενώ βλέπει το φάντασμα της κόμησας να τον κοιτά περιπαιχτικά, κοροϊδεύοντας τον. Τότε εκείνος αυτοκτονεί ενώ ζητά συγχώρεση (Άρια Χέρμαν: Forgive me celestial creature) από τον πρίγκηπα Γιελέτσκι και τη Λίζα.

(πηγή en.wikipedia.org/wiki/The Queen of Spades)
Σχετικά: Ντάμα Πίκα

Ιανουαριος

Γενάρης ο Κλαδευτής
Γενάρης ο Κλαδευτής

Ο Ιανουάριος οφείλει την ονομασία του στον διπρόσωπο θεό των Ρωμαίων Ιανό (Janus) που το ένα πρόσωπο του κοιτάει το παρελθόν και το άλλο το μέλλον αλλά και το παρόν, ήταν ο προστάτης της πόρτας του κάθε σπιτιού, θεός της κάθε αρχής και της έναρξης των πολεμικών επιχειρήσεων και των μεγάλων έργων.
Στο Βυζάντιο την 1η Ιανουαρίου άρχιζε η θητεία των Υπάτων * οι οποίοι έβγαιναν στους δρόμους και σκορπούσαν νομίσματα χρυσά και αργυρά. Μικρά νομίσματα όμως έδιναν και στα παιδιά που γύρναγαν στα σπίτια φίλων και συγγενών για να ευχηθούν. Έτσι γεννήθηκαν τα Κάλαντα.

Ο λαός μας έχει διάφορες ονομασίες για τον Ιανουάριο. Παρετυμολογικά λέγεται και Γενάρης και Γεννολοητής γιατί τότε γεννούν τα γιδοπρόβατα. Λέγεται και Γατόμηνας επειδή ζευγαρώνουν οι γάτες.
Τον αποκαλούν και Μεσοχείμωνο γιατί είναι μεσαίος από τους τρεις μήνες του χειμώνα. Στη Μάνη λέγεται και Κρυαρίτης γιατί κάνει τσουχτερό κρύο αλλά και Γελαστός για τις Αλκυονίδες μέρες του. Τώρα είναι η κατάλληλη εποχή για το κλάδεμα των δένδρων γι’ αυτό λέγεται και Κλαδευτής και όπως λέει η παροιμία «Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μην γυρεύεις» γιατί τους υπόλοιπους μήνες ποτέ δεν κλαδεύουν με φεγγάρι, με πανσέληνο δηλαδή.
Και μιας και αναφέραμε το φεγγάρι πρέπει να πούμε ότι το μήνα αυτό λάμπει στον ουρανό: «Το φεγγάρι του Γενάρη παρά ώρα μέρα μοιάζει«.

Στο εκκλησιαστικό εορτολόγιο την 1η Ιανουαρίου εορτάζεται η μνήμη του Μεγάλου Βασιλείου, του Αη -Βασίλη, που έρχεται από την Καισάρεια φορτωμένος δώρα. Η Βασιλόπιτα που σύμφωνα με την παράδοση καθιέρωσε πρώτος ο Μέγας Βασίλειος, κόβεται τελετουργικά και τα κομμάτια μοιράζονται. Τυχερός της χρονιάς είναι εκείνος που θα του πέσει το νόμισμα.
Στις 6 γιορτάζονται τα Θεοφάνεια ή τα Φώτα όπως τα λέει ο λαός. Τη μέρα αυτή σύμφωνα με την παράδοση ανοίγουν οι ουρανοί και εισακούονται οι προσευχές. Επίσης αγιάζονται τα νερά και όπου υπάρχει θάλασσα (ή ποτάμι) ο σταυρός καταδύεται και αυτός που θα τον ανασύρει είναι ο τυχερός της χρονιάς.
Ο ιερέας ραντίζει τα σπίτια με αγιασμό για να φύγουν οι Καλικάντζαροι, βρωμερά πνεύματα που μαγαρίζουν τα πάντα και που τώρα φωνάζουν: «Φεύγετε να φεύγουμε κι έρχεται ο τρελόπαπας με την αγιαστούρα του κα με τη μαγκούρα του!».

Στις 7 γιορτάζει ο αγαπημένος άγιος του λαού, ο Αη-Γιάννης ο Βαπτιστής. Πολλές είναι οι παροιμίες για τους Γιάννηδες. Από τη μια «Σπίτι χωρίς Γιάννη προκοπή δεν κάνει» και από την άλλη «Σαρανταπέντε Γιάννηδες ενός κοκόρου γνώση«. Φαίνεται πως οι Γιάννηδες είναι ατομιστές αφού «Γιάννης κερνά και Γιάννης πίνει» αλλά και γκρινιάρηδες: «Τι είχες Γιάννη; Τι είχα πάντα«.

Του Αη-Γιαννιού σε πολλά μέρη της Ελλάδας συνηθίζουν να μεταμφιέζονται με προβιές τράγων. Το έθιμο αυτό είναι οι Μωμόγεροι των Ποντίων, τα Ρουγκατσάρια στην Καστοριά, οι Αράπηδες στη Δράμα, τα Μπουμπουσιάρια στη Σιάτιστα. Οι τραγόμορφοι άνδρες τριγυρνούν στους δρόμους με κουδούνες διώχνουν το κακό και εύχονται καλή σοδειά.
Στις 8 είναι η γιορτή της Αγίας Δομινίκης ή Δομνής ή Δόμνας και σε όλη τη Βόρειο Ελλάδα γιορτάζεται η μέρα της Μπάμπως. Είναι μια πανάρχαιη γιορτή της γυναικοκρατίας. Οι γυναίκες σε ομάδες πίνουν και λένε τολμηρά αστεία και τραγούδια. Οι άντρες αυτή τη μέρα κάνουν όλες τις δουλειές των γυναικών. Η γιορτή τιμούσε τις μεγάλες άρα έμπειρες γυναίκες κι αυτές με τη σειρά τους μετέφεραν την πείρα τους στις νεώτερες.
Τέλος η Εκκλησία μας τιμά τους τρεις Ιεράρχες, τον Βασίλειο τον Μέγα, τον Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Γνώστες της ελληνικής παιδείας και οι τρεις, άφησαν ένα τεράστιο συγγραφικό έργο, το οποίο επηρέασε την Ορθοδοξία και της έδωσε το φιλοσοφικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο στηρίχτηκε αργότερα για να διατυπώσει κανόνες και δόγματα.

*Ύπατοι = Αρχηγοί, Διοικητές της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας εξ ου Ύπατο Αξίωμα (υπέρτατο αξίωμα)
Πηγή: Ημερολόγιο 2010, τα Νέα, «Ε, ρε γλέντια!»