Αρχείο ετικέτας history

M. Kαραγατσης – Η Τριλογια της Διαψευσης

Μ. Καραγατση – Η Τριλογια της Διαψευσης: «Ο Κοσμος που Πεθαινει»

karag_kotza_big
Μ. Καραγάτσης Τόμος Α΄- Ο Κοτζαμπάσης του Καστρόπυργου

karaga_aima
Μ. Καραγάτσης Τόμος Β΄- Αίμα Χαμένο και Κερδισμένο

sterna_michalou
Μ. Καραγάτσης Τόμος Γ΄- Τα Στερνά του Μίχαλου

Τα πλάσματα του Καραγάτση, είνα πληθωρικά. Είναι οι θριαμβευταί. Στη σταδιοδρομία τους κατακτούν πολιτείες και χώρες, και στον έρωτα είναι πάντα οι ανικανοποίητοι, αν και είναι πάντοτε επαρκείς. Είναι όμως τελικά πιο ευτυχισμένοι; Φθάνουν στο σκοπό στον οποίο αποβλέπουν, στον οποίον αποβλέπει ο κάθε άνθρωπος ο οποίος πάντα ποθεί ν’ απολυτρωθεί από τα βάσανα, τις ταλαιπωρίες, και τους παιδεμούς της ζωής; Συναντούν και γνωρίζουν τη χαρά της ζωής;

Μας δείχνει ο Καραγάτσης ότι αξίζει ν’ αγωνισθεί κανείς έναν αγώνα συχνά πολύ τραχύ και σκληρό, ότι η επικράτηση ανταμείβει, προσφέρνει έστω και το ελάχιστο που είναι ο καθένας δικαιολογημένος ν’ αξιώσει; Δυστυχώς η απάντηση είναι αρνητική. Στο θέμα της Ελληνικής Επανάστασης – της Ελληνικής Ιστορίας γενικότερα, η απάντηση είναι κι αυτή απογοητευτική.

Ο Καραγάτσης εξευτέλισε την επιτυχία και τον έρωτα· —το ίδιο, όταν, αφού αντίκρυσε τους συγχρόνους του στράφηκε στο παρελθόν, στην Ιστορία: Με το ξέφρενο και σπαραγμένο πάθος που τον κατελαμβάνε για όλα τα θέματα με τα οποία καταπιανόταν, θα ξεγυμνώσει και τον ηρωΪσμό· δεν είναι παρά μια φενάκη, μια ένεση αισιοδοξίας που κάνουν στον εαυτό τους οι άνθρωποι για να θαμπωθούν και να δουν μεταμορφωμένη, από μια πλανερή ωραιοφάνεια τη μηδαμινότητα τους —αλλιώς πως θα είχαν το σθένος, να εξακολουθήσουν την πορεία; Τι είναι λοιπόν γι’ αυτόν η Ελληνική Επανάσταση;

Μια τυφλή ορμή που ξέσπασε σαν μια καταιγίδα, επειδή είχαν μαζευθεί τα σύννεφα, επειδή η πίεση της σκλαβιάς είχε γίνει ασήκωτη και έβραζε το καζάνι. Κάτι σαν φυσικό φαινόμενο. Δεν προσχεδιάσθηκε, κι ούτε καθοδηγήθηκε από το νου και τη βούληση των ανθρώπων.

Ιδού πως την εξηγεί ένας από τους αρχηγούς της, ο επίσκοπος Δωρόθεος στον «Κόσμο που πεθαίνει«, στο τρίτομο μυθιστόρημα —στον τόμο «Αίμα χαμένο και κερδισμένο» —όπου πολύ τεχνικά συμπλέκονται τα ιστορικά και τα φανταστικά γεγονότα:

«Η επανάστασις;» Ο πολύς κόσμος πιστεύει ότι εμείς την εκηρύξαμεν. Πρόκειται περί τεχνάσματος όπου εμηχανεύθημεν – το ομολογώ, δια να επανορθώσωμεν εκ των υστέρων τα σφάλματα και τας αβλεψίας μας. Αλλά τι σχέσιν έχει ο θρύλος με την πραγματικότητα; Ουδείς γνωρίζει ποίος έδωσε το επαναστατικόν σύνθημα. Ίσως ο Κολοκοτρώνης, ίσως ο Δικαίος, ίσως ουδείς.
Η επανάστασις εξέσπασεν εντός του λαού των Ελλήνων ως έκρηξις θεϊκής οργής κατά της τυραννίας. Εξέσπασεν. Αυτό είναι το μοναδικόν σαφές γεγονός. Και μας εύρεν εις Καλάβρυτα περιδεείς κι επλήκτους προ του πρακτέου.

Διότι την Επανάστασιν ηθέλαμεν να την κάνουμε εμείς, όπως και όταν ηθέλαμεν. Και ιδού πως αυτή εγένετο παρά την θέλησιν μας. Δεν είχομεν πεποίθησιν εις την επιτυχίαν της. Και την ημέραν της 23ης κι ουχί 25ης Μαρτίου, συνήλθομεν εις την Αγίαν Λαύραν, όχι δια να κηρύξωμεν την ήδη κηρυχθείσαν αυτομάτως «Επανάστασιν», αλλά δια να συσκεφθώμεν πως θ’ αντιμετωπίσωμεν το τετελεσμένον γεγονός. Ούτε άμφια, ούτε λάβαρα, ούτε ηρωΪκαί αποφάσεις… Μόνο φόβος και ταραχή. Ιδού η Αγία Λαύρα…
Κι απεφασίσαμεν να κρυφθώμεν αναμένοντες την εξέλξιν των γεγονότων. Κι εκρύφθημεν. Δεν επροφθάσαμεν να έρθωμεν εις την Τριπολιτζάν. Μας επρόλαβεν η Επανάστασις. Ιδού η αλήθεια. Κι εκρύφθημεν φρονούντες ότι το παν απώλετο.

Ότι μετ’ ολίγας ημέρας αντελήφθημεν ότι επλανήθημεν, ότι η εκραγείσα Επανάστασις είχεν πολλάς ελπίδας επιτυχίας, τότε παρουσιάσθημεν εις το προσκήνιον και προσπαθήσαμεν να διορθώσουμεν εκ των υστέρων το σφάλμα μας, λαμβάνονες ανά χείρας τα ηνία του Αγώνος. Αλλά τούτο είναι μια άλλη υπόθεσις. «Εννόησες;»
Η Τριλογία του Μ. Καραγάτση υπό τον τίτλο — Ο Κόσμος που πεθαίνει είχε περιγραφεί από τον ίδιο ως βιολογική και κοινωνική ιστορία μιας αστικής ελληνικής οικογένειας από το 1821 ως τα σήμερα.

  1. Ο Κοτζαμπάσης του Καστρόπυργου, o πρώτος και αυτοτελής τόμος ενός μεγάλου κυκλικού έργου που εντάσσεται αξιακά στις δημιουργίες συγγραφέων όπως ο Zολά, ο Mπαλζάκ, ο Pομαίν Pολλάν,
  2. το Αίμα χαμένο και κερδισμένο
  3. Τα Στερνά του Μίχαλου,
  • Στον πρώτο τόμο, O Kοτζαμπάσης του Καστρόπυργου – ο Καραγάτσης έστηνε έναν ολοζώντανο κεντρικό ήρωα, τον πλούσιο Κοτζαμπάση Μίχαλο Ρούση, που γίνεται εξωμότης γιατί τον κυβερνούσε το αίσθημα του ευδαιμονισμού.
  • Στον δεύτερο τόμο, Aίμα χαμένο και Κερδισμένο, ο ίδιος αυτός Pούσης ολοκληρώνεται ως μορφή που αναπήδησε απ’ τον κόσμο του μεγάλου ξεσηκωμού του Eικοσιένα. Στο έργο αυτό, ο Kαραγάτσης δεν ρίχνει το βάρος σε έναν ή δύο ήρωες: δίνει ζωή σε μιάν ολόκληρη ―και σημαντικότατη― εποχή. H Eπανάσταση στις σελίδες αυτού του βιβλίου δεν αντιμετωπίζεται με τρόπο κοντόφθαλμο, αλλά υπό το πρίσμα της ζωής. Πρίσμα σίγουρο, μεγεθυντικό, ανυπότακτο σε οποιαδήποτε σκοπιμότητα. Aπό τα πιό αντιπροσωπευτικά έργα του Kαραγάτση στο οποίο αναδεικνύεται ο ρόλος της Εκκλησίας δια της μορφής του αρχιεπισκόπου Δωρόθεου. ―τέλος,
  • Στον τρίτο τόμο, Τα Στερνά του Μίχαλου, ο συγγραφέας ζωντανεύει τα τελευταία χρόνια του Ρούση και μαζί τα πρώτα χρόνια της ελεύθερης Ελλάδας.

H τριλογία του Kαραγάτση τοποθετημένη εξελικτικά μέσα στην κοινωνική, εθνική, πολιτιστική, πνευματική κ.λπ. ιστορία του τόπου μας μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα. Ο συγγραφέας του Kίτρινου Φάκελου ζωντανεύει μια ολόκληρη εποχή, τα χρόνια της ελληνικής επανάστασης, με όλα τα παραλειπόμενα της κλασικής ιστορίας, προβάλλοντας και πάλι -ρίζα και πηγή της όλης σύλληψης- το θέμα γύρω από το οποίο περιστρέφεται ολόκληρο το έργο του: τη δύναμη του σεξουαλικού ενστίκτου και την επίδρασή του πάνω στη διαμόρφωση των ατόμων και των κοινωνιών.
Ο Mίχαλος Pούσης, ο περίφημος Kοτζάμπασης του Kαστρόπυργου, γίνεται εξωμότης και προδότης γιατί τον κυβερνά το αίσθημα του ευδαιμονισμού και γιατί βάζει πιό ψηλά απ’ όλα, τη ζωή του και τις χαρές που μπορεί να του δώσει.

περισσότερα

Καπεταν Παναγιωτης

Hippolyte Bisson
Hippolyte Bisson – Ο καπετάνιος του Παναγιώτη

Ο Ιππόλυτος Μπισόν (Hippolyte Bisson), γεννήθηκε στο Γκεμενέ (Guémné) στις όχθες του ποταμού Σκόρφ (Scorff) της Βόρειας Γαλλίας, το 1796 και από πολύ μικρή ηλικία τον τράβηξαν τα καράβια – στην αρχή σαν μούτσος κατόπιν σαν νεοφώτιστος ναύτης, στις παράκτιες περιοχές της Βρετάνης. Συνέχισε τις ναυτικές του ενασχολήσεις σαν σπουδαστής πάνω στο πλοίο Τουρβίλ (Tourville) – πλοίο που ήταν αγκυροβολημένο αρόδο στο λιμάνι της Βρέστης (Brest) και λειτουργούσε σαν Ναυτική Σχολή έχοντας τη Βρέστη μόνιμο αγκυροβόλιο.

Μετά από πολλά ταξίδια στον Ατλαντικό και Ινδικό Ωκεανό προήχθη σε κυβερνήτη πλοίου – λίγο πριν ξεκινήσει τις καταδιωκτικές πλόες στο Αιγαίο Πέλαγος και στην Ανατολή: Το 1827 η Γαλλία αποφασίζει να στείλει βοηθητική ναυτική αποστολή στη Μεσόγειο για την καταστολή της πειρατείας που κυριολεκτικά ελυμαίνετο τις αςκτές και τις θάλασσες των νησιών, το εμπόριο αγαθών, προς άγραν λαφύρων – τρομοκρατώντας τους νησιωτικούς και παράκτιους πληθυσμούς χωρίς καμμία ποινή και τιμωρία.

Στις 5 Νοεμβρίου το νησί της Αστυπάλαιας έγινε το επίκεντρο μιας ιστορικής καταδίωξης τους με το πλοίο «Παναγιώτης» που κυβερνήτης του ήταν ο Ιππόλυτος Μπισόν. Με τον ηρωΪσμό και το θάρρος του θα γινόταν το πλέον καταξιωμένο μέλος της ναυτικής ιστορίας στη μάχη κατά των πειρατών του Αιγαίου Πελάγους, δίνοντας κι αυτή ακόμη την ίδια του τη ζωή.

περισσότερα για το βιβλίο

Ανωτεροι πολιτισμοι – Γλυκεια Ζωη

Γλυκεια Ζωη του Federico Fellini – 1960  Πρωταγωνιστούν: Marcello Mastroianni, Anita Ekberg, Anouk Aimée

Γλυκειά ζωή
Γλυκειά Ζωή Fontanα di Trevi – Ρώμη – Marcello Mastroianni, Anita Ekberg

Dolce Vita
Anita Ekberg – Marcello Mastroianni – La Dolce Vita 1960

La Dolce Vita Anita Ekberg
La Dolce Vita – Anita Ekberg

Η Ελλάδα έχοντας μεγαλύτερο ιστορικό παρελθόν από την Ιταλία δεν μπόρεσε να ενσωματώσει στη σύγχρονη εποχή το ιστορικό της παρελθόν αιώνων. Προσπάθειες έγιναν – βλέπε προτάσεις (Τρίτση, Μερκούρη) για την ενοποίηση Ιστορικού Κέντρου, άξονας που θα συνένωνε τη παλιά (Μοναστηράκι, Πλάκα, Θησείο, Ψυρρή, Κεραμεικός) με τη νέα Αθήνα (έως Ομόνοια, Σύνταγμα και πέρα).
Σήμερα το παλιό κέντρο έχει γίνει καταφύγιο λογής μεταναστών, παράνομου εμπορίου, εγκλήματος με ορισμένους Αρχαιολογικούς χώρους που αν και μέσω του υποβαθμισμένου άξονα συγκεντρώνουν τους τουρίστες ενώ για του ίδιους τους Αθηναίους έχουν γίνει απροσπέλαστοι λόγω του προβληματικού έως επικίνδυνου περίγυρου τους.

Αντίθετα στην Ιταλία το κέντρο της Ρώμης είναι σημείο ύψιστης θέασης, αξίας, αξιοποίησης. Ποιος δε γνωρίζει την περίφημη Fontana Trevi όπου ο Fellini γύρισε τη διάσημη σκηνή με το συντριβάνι; Εν μέσω των έρημων δρόμων του κέντρου της Ρώμης, οι πρωταγωνιστές βουτάνε στα νερά του ιστορικού σιντριβανιού όπου είθισται να ρίχνουν νομίσματα συνοδεία κάποιας ευχής, μέσα στα νερά που φορτισμένα καθώς είναι με τη δύναμη της ενέργειας ανθρώπων που σμίλεψαν τα περιβάλλοντα αγάλματα και άλλων που κάθισαν σαν επισκέπτες να θαυμάσουν τη θέα τους, να πάρουν κάτι από τη δύναμη τους μέσω του αγωγού των νερών που αναβλύζουν σκεπάζοντας με τον ήχο τους κάθε τι ανθρώπινο και παροδικό. Να ευχηθούν για κάτι νέο που θα αντικαταστούσε το φθαρμένο άρα και φθοροποιό παρόν.

Σημασία σκηνής Fontana di Trevi στο έργο «Dolce Vita» του Fellini: Ο κουρασμένος, κυνικός φωτογράφος, αυτός που κυνηγάει τις γυναίκες σαν γνήσιος Δον Ζουάν του Μότσαρτ, ακολουθώντας την Anita Ekberg στα νερά του σιντριβανιού, πλησιάζει στη δυνατότητα που υπάρχει στη ζωή του να ξαναγεννηθεί βαπτιζόμενος εκ νέου στα εξιλεωτικά νερά της αρχαίας σοφίας. Η μεταφυσική τους σημασία ενδυναμώνεται από την αθωότητα που μεταδίδεται από το γατάκι που ανέμελα ισορροπεί στο κεφάλι της, η απόλυτα ξανθιά, ωραία ηθοποιός της Cinecitta – υποδηλώνοντας έτσι τη σύζευξη αθωότητας και αισθησιασμού εν μέσω της ισχύος που εκπηγάζει δια μέσου της Ιστορίας, από τα αρχαία αγάλματα και τους ιστορικούς πίδακες του συντριβανιού.


La dolce vita (1960) on IMDb

Οι Έλληνες προβάλλουν σήμερα ό,τι το φθηνότερο και αποκρουστικό – πράγμα που σημαίνει τη παραμέριση του ωραίου προς χάριν του φθηνού και ευτελούς. Λέμε συνέχεια για τις υποβαθμισμένες περιοχές, για τα ναρκωτικά, την εγληματικότητα παραβλέποντας έτσι – απαξιώνοντας το το αρχαίο κάλλος που περιβάλλει όλη την Αθήνα εν μέσω κακογουστιάς φθηνής τουριστικοποίησης, κυνηγιού του κέρδους από τον τουρισμό ενώ αποκλειστικό μέλλημα θα έπρεπε να είναι η προβολή και αξιοποίηση όλων των ιστορικών θησαυρών της Αθήνας, πόλης των αγαλμάτων και της γλαυκός – δηλαδή του ωραίου και της σοφίας.

Αντί να κοιτάμε το ωραίο και να το εξαίρουμε, μένουμε στο άσχημο γνωρίζοντας πως κολλημένοι σ’ αυτό το εθνικό πια βίτσιο χάνουμε ό,τι πιο ωραίο θα μπορούσαν σήμερα τα μάτια μας να αντικρύσουν! Γλυκειά ζωή είναι ό,τι καλίτερο μπορεί η ζωή να προσφέρει αλλά η σημασία είναι διττή: Μπορεί να γίνει και ό,τι χειρότερο.